САРамро наХӮРед

     
   Чанд соле қабл вақте ба оне, ки худро идеологи рақами яки Исфара мешуморид (ҳоло ҳам мешуморад) гуфтаи машҳури аз як журналист 10 вазир сохтан мумкин асту аз даҳ вазир як журналист неро гуфтам, дар ҷавоб тамасхуромез изҳор дошт:

-Агар як вазир хоҳад сари даҳҳо журналистро мехӯрад.

Баъди ин посухаш аз ӯ канора ҷустам, зеро сарам бароям азиз аст ва намехоҳам касе онро хӯрад, хусусан ӯ.

* * *

Сари  навиштаи худ бо яке аз саромадони идеологияи Исфара баҳсе доштам. Баъди эродгириҳои дуҷониба савол дод:

-Журналист чӣ мазмун дорад?

Гуфтам:

-Бо забони фаҳмишиатон баён кунам хабаркаш.

Гуфт:

-Мазмуни дигараш ҳам ҳаст ва он иғвогар!

Хандидаму чизе короӣ дар ҷавобаш нагуфтам. Аслан ба ҷойи ханда гиря карданам мебоист. Ҳам ба ҳоли худам ва ҳам аз бардошти саромади идеология. Ва сахттар аз ҳама ба ҳоли чунин идеяпардозӣ.

Аз ин ду ҳодиса хулоса кардам: идеологҳои воқеӣ ба мисли шоирону нависандагон истеъдоди фитрӣ бояд дошта бошанду аз модар идеолог тавваллуд шаванд. 

НА-МЕ-ФАҲ-МАМ  

(Он қадар беақл ҳам нестаму...)

   

 “Рӯди ман, олам дигар шуд, ту ҳамон астӣ, ҳамон...”
  Ин мисраи машҳури устод Турсунзода, шахсе, ки ҳар рӯз мебинемаш, тавассути он муомила анҷом медиҳемаш ҳоло низ актуалист. На ба он хотир ки Исфарарӯд ҳамон аст, билкул не. Исфарарӯд ҳамон нест, хурд шудааст, кӯчак шудааст, қирғизу тоҷикро ба бозӣ даровардаасту ҳарчанд моли ҳама аст, аммо тӯдае айни худ карданианд. Ва рӯди Турсунзода низ, онро Турсунзода “рӯди ман” гуфтааст, лек рӯди инфиродии ӯ нест, балки рӯди умум аст. 

Ва мутасифона ҳарчанд олам дигар асту корбарӣ бояд дигар шавад, лек амалкарди иддае дар рӯёрӯи таҳаввулоту бархӯрдҳо ҳамон аст, ки ҳамон, ранги рӯди Турсунзода. О, ҷанобон! Мо дар асри 21 зиндагӣ дорем, мегардед баъд дунболи мулоқоту вохӯриҳо бо фаъолоне, ки танҳо рисолаташон каллаҷунбонист. 

    То кай медавед аз кӯчае ба кӯча, аз мактабе ба мактаб даста-даставу гурӯҳ-гурӯҳ. Аниқтараш намедавед, балки ҳамон бечора муаллимонрову кормандони соҳаи тандурустии маҳаллиро, э равед, ки аҳли зиёи нохунакиро медавонеду худатон дар кабинети муаллим ё амалдори музофотӣ менишинед. Ва дар фарҷом баста-баста ҳисобот медиҳед: итари кардем, утари кардем, онтарии дигарро низ. Ҳамон ҳисоботатон ҳам қолабист. Ҳарфҳо якесту танҳо рақамҳо тағйир меёбанд. Барои Шумо, мутаассифона, ба мисоли ҳамин рӯд пешравии кор, пешгирии амалҳои бад муҳим нест, муҳим рафтан ба маҷрои худ ва дидани дигарон, яниқтараш дидани РАИС рафтани Шуморо.

    Эътироз карданиед? Мисоли зинда: масъалаи ташвишовар ҳамин хатари ДИИШ ва дигар ҳизбу ҳаракатҳои тахрибкор ба ҷавонони мо. ДИИШ чӣ кор мекунад?

     24 соат тавассути шабакаҳои интернетӣ корбарӣ мекунад. Ба гуфти  директори Академияи маҷозии «ТИК барои рушд» Асомиддин Атоев дар ҳоле, ки созмонҳои гуногуни экстремистӣ ва террористӣ дар як шабонарӯз 24 соат фаъолият намуда, ҳадафҳои худро миёни истифодабарандагони сомона ва шабакаҳои гуногуни интернетӣ таблиғу ташвиқ менамоянд, дар як шабонарӯз 8 соат мубориза бурдани ҳукуматҳои кишварҳои олам ба муқобили ин гурӯҳҳо аз дидгоҳи мантиқӣ хеле ночиз ва камсамар мебошад. Зиёда аз ин, гурӯҳҳои мазкур айни замон аз технологияҳое истифода менамоянд, ки баъзе давлатҳо ҳанӯз дар фикри ба даст овардани онанд.

        Суханаш ҷон дорад! Як пурсиш ё мониторинг оид ба дастрасӣ ба шабакаҳои иҷтимоӣ дар байни ҷавонон ва кормандони идеологӣ гузаронед, масъала равшан хоҳад гашт (бадбахтона дастгоҳи идеологии мо то кунун мониторинги созе оид ба ин масъала нагузаронидааст ва ё гузарониданӣ ҳам нест). Равшан мешавад, ки ҷавонони кӯча бештар бо олами маҷозӣ - интернет фарогир ҳастанд нисбат ба расонандагони идеология. ПАРАДОКС!!!

    Э идеологҳои мӯҳтарам! То кай дунболи худнишондиҳиву ПОКАЗУХА меравем. О намешавад, ки каме аз пеши худ барои пешрафти ҳамин ҷомеа ва пешгирии амалҳои ифротиву шомилшавии ҷавонон ба гурӯҳҳои бадкор фаъолият намоем. Аз усулҳои пешрафта ва тақозои замон истифода кунем. Ё ба гуфти як соддаяки ҳаммаҳаллагиям – ҲИКӢ ақлатонро кор фармудан ба Шумо ҳаром аст!!! НА-МЕ-ФАҲ-МАМ!!!

      ТАВБА! Магар ба даҳони Раис нигоҳ карда нишастанамон зарур аст, ки кай ба ин ё он масъалае, ки иҷроияш вазифаи ҷонии мост, дахолат мекунанд?

САТҲИЯТ

Яке аз собиқон дар омади гап реплика мепартофт: сатҳ-дия, сатҳ. Ин репликаро ӯ ҳарчанд танҳо ба як маънӣ кор мефармуд, аммо дар нақлҳои зер ҳамин сатҳият дар сатҳҳои гуногун дида мешавад.

САТҲИ 1

Соли 201... буд. Баъди ҷамъбасти маҷлиси фаъолони шаҳр моро зарур афтод дар заминаи маърӯзаи суратгирифта мусоҳибае ташкил кунем. Баъди ташкили мусоҳиба яке аз ҳамкорамон хост онро бо маърӯзачӣ мувофиқа кунад. Бо дидани далелҳои дар мусоҳиба оварда маърӯзачӣ ҳайрон шуд ва гуфт:

-Наход ҳамин гапҳоро ман гуфта бошам?

Вақте чун далел ҳисоботи ӯ пешниҳод карда шуд, ҳайрон монд ва гуфт:

-Фалониро даъват кунед ин рақамҳоро ӯ медонад. Ҳисоботро ҳамон тайёр кардааст.

САТҲИ 2

Дар гурӯҳи фейсбукии “Насими Исфара” иттилое дода шуд. Дар он аз ҷумла сухан бобати рақамҳои омориву соҳаи иқтисодиёт мерафт. Яке аз иштирокчиён вобаста ба рақамҳо пурсише кард, ки нисбат ба рӯзноманигорон дида, ба иқтисодчиён рабт дошт. Аз масъули иқтисодиёт хоҳиш кардем, то ба пурсиш ҷавоб диҳад.

Хайрият, посухи ӯ ҳамин буд, ки як даромаду хабар гирифту баромад. Нуқтаеро ҳам нагузошт. Маҷбур дар доираи фаҳмиши рӯзноманигорӣ посухи пурсандаро додем.

Намедонам, иқтисодчӣ худаш иқтисодиётро нафаҳмид ва ё ҳоҷати ҷавоб додан нахост. Ба ҳар ҳол хулосаи мо ҳамин буд, ки ҳар кас сатҳи худро дорад.

САТҲИ 3

Соли 2011 буд. Ба саршавии маҷлис 10 дақиқа монда буд. Раис ба ман занг зад (Он вақт дар дигар идора низ ба ҳайси маъмур низ фаъолият доштам). Ҳарфе нагуфту гӯширо монд. Баъди андаке арақшор ба маҷлисгоҳ ҳозир шуд.

Пурсидам:

-Чаро шитоб кардед?

Ҷавоб дод:

-Вақте ба Шумо занг задам, овози гимн садо дод, гумон кардам, маҷлис сар шудаву дер мондаам.

Раис фаромӯш кардааст, ки ҳангоми ба телефони ҳамроҳи ман занг задан суруди миллӣ хоҳад шунид. Ба ҳар ҳол дар он солҳо хамин гуна расм буд дар телефонҳо.

САТҲИ 4

Чор – панҷ сол пеш. Масъалаи гирифтани ҳайкали Ленин ба миён омад ва дар байни масъулин баҳсу мунозираҳо сурат гирифт.

Яке аз масъулини баландпояи ҳамонвақта бо масъулияти том гуфт:

-Ҳоҷат ба гирифтани ҳайкали Ленин ва гузоштани ҳайкали нав нест. Беҳтараш каллаи Ленинро канему ба ҷояш каллаи ягон шоири классикро гузорем. Ҳам хароҷот камтар мешаваду ҳам ташвиш.

САТҲИ 5

Охири солҳои ҳафтодум. Аҳмадҷон Хисомутдинов котиби якуми хизби коммунисти шахр Судуриддин Маҳкамовро даъват намуда, ба ӯ вазифаи баландро пешниҳод мекунад. (А.Ҳисомутдинов бо русӣ ҳарф мезад).Судуриддин Маҳкамов дар ҷавоб баъди изҳори сипос намудан мегӯяд:- Если бы все работали на своём месте, тогда появилось бы очень много свободных мест.

Хуллас, агар ҳама аз руи истеъдод ва касби худ кор кунад, боз нафарони зиёде соҳиби ҷойи кор мешуванду ниёзе ба универсалшавии бархе намемонад. 

 

ШУБҳА

         

        Имоми маҳалламон худо раҳматӣ Домулло Мухтор дар намозу маъракаҳо дуо мекарданд ва дар таркиби дуояшон меомад: “Худованд аз гумону шубҳа ва тӯҳмати ноҳақ, балои ногаҳон нигаҳ дорад, омин!”

      Мо кӯдакони солҳои ҳаштод ба ин дуои Домулло Мухтор аҳамияте намедодем ва масҷиду маъракаҳо он вақтҳо барои мо шинохти мардум ҳисоб меёфт на андешаи суханони шунида. 

      Умуман дар он замон оид ба балои ногаҳону шубҳаву тӯҳмати ноҳақ касе ба гӯшаи хаёл ҳам намеовард. Зеро ба гуфти модари раҳматиям “замони серию пурӣ буд”, ба 176 рубли шӯравӣ нафақаи падарам ҳама шодону хандон умр ба сар мебурдем, тӯҳмат чист касе ё намедонист ва ё чунин вонамуд мекард. 

     Албатта арзишҳои он замона дигар буданду кӯдакиву наврасиҳои мо дунболи гову гӯсола гузашт на дар сари лаптопу планшетбозиҳо ва шод ҳам ҳастам, ки чунин кӯдакӣ доштам.

            Имрӯз ман дигар кӯдаку наврас нестам, чуноне ки дуои домуллоҳо низ дигар асту арабӣ. Боварӣ ҳам қариб, ки намонду ҷояшро шубҳа ва тӯҳматҳои бакораву бекора гирифт.    Ба дӯст ҳам шубҳа дорему ба душман ҳам.             

         Нанговартар аз ҳама гумону шубҳаи бад ва тӯҳмат дар ҳаққи шиносу ношинос ба арзишҳои фитриамон роҳ ёфт. Дар шакли хушгумонӣ баён кунам, аксарият психолог шудему қаблан дарк мекунем, ки суолкунанда аз мо ҷониби бадро мепурсад, на некро. Ва мо одат ҳам кардаем, ки танҳо бадро гӯему шубҳа кунем.

          Масалан фаразан пурсанд, ки Ғуфрон Ваҳобов кист, ҷавоб медиҳем: “э вай...” Иқбол Тешаев чӣ гуна инсон? Посухамон тайёр: “о, медонед- мӣ...” Яке рафту оид ба шахси тамоман ношинос, масалан Ҷамшед Аскарович пурсида монанд, худо дод, чунон гумону шубҳаи худамонро дар ҳаққи шахсияти ношинос баён мекунем, ки мондан мегиред. Нусхаро ба асли дар пиндорамон буда баробар мекунему монд.

     Дар ин ҳолатҳо птица-секретарь аз мултфилми «Бюро находок» ба ёд меояд, ки дар бораи ҳама маълумот медиҳад. Аммо фарқи мо аз ин қаҳрамони мултик дар он аст, ки вай дар ҳақиқат медонаду мо дар шубҳаҳоямон. Ҳамин шубҳаҳои зормондаи мост, ки моро зори мутахассисони воқеӣ кардаву ковандаи чирки зери нохун. Ба ҳадде шубҳаро ба воқеият омезиш додем, ки аз ин калима ҳарфи “ҳ”-ро хӯрдем ва ШУБА кардем. Шубаи қаблан дӯхташуда барои дигарон Ин ШУБА бо гармии худ чунон гарангу беҷуръатамон намуда, ки наметавонем гӯем: “Хато мекунед, фалонӣ ин гуна одам нест ва ин шубҳаву тӯҳмат асос надорад!!!”

          Агар Домулло Мухтор зинда мебуданд, шояд дуояшон низ мудерн мешуд ва дар таркиби дуояшон меомад: “ХУДОВАНД АЗ ГУМОНУ ШУБА ВА ТӮҲМАТИ НОҲАҚ, БАЛОИ НОГАҲОН НИГАҲ ДОРАД, ОМИН!”

“БЕИНСОФОБА   ИНСОФ   ДИҲАД”

Ҳамкорамон Владимир Васильевич Мартыненко ҳар рӯз баъди хӯроки нисфирӯзӣ дуо мекунад: “Беинсофоба инсоф диҳад, омин”...

Ин дуои акои Володия ҷузъи ҷудонашавандаи хӯрокхӯрии мо шудаасту ҳама бо ханда барои ин дуояшон даст боло мекунем ва андеша ҳам намекунем, ки  “черт побери” Владимир Мартыненко ҳақ аст ва он чизе, ки имрӯз ба ҳамаи мо, аз саис то раис намерасад, ҳамин инсоф аст.

Ин инсоф аст, ки бинобар сармозании ҳосили зардолу нархи пасттарини он, яъне “компоташ” 8 сомонӣ шуд. 20 сомониашро имрӯз аз рӯйи инсоф 30-35 сомонӣ нарх мегузоранд, ҳарчанд зардолуҳои ба фурӯш мебароварда ягон алоқамандӣ ба сармо надорад ва боқимондаи ҳосили солҳои пеш аст. Албатта, “харад зам кун...” лекин ин мақол гӯркови  инсоф мебошад. Ранги журналистон, ки ба гуфте мурдашӯй ва гӯркови замонанд, гарчанде  даркоранд.

Ин инсоф аст, ки бархе волидайн фарзандонашонро аз хизмати ҳарбӣ мегурезонанд ва боз ҳамин инсоф аст, ки онҳо ба синаашон зада, худро ғамхори миллат нишон медиҳанду мехоҳанд дар рӯйхати гирандагони ҳавлиҷо ному насабашон дар сархати аввал бошад. Алорағми “ғайриимкон асту аз рӯйи навбат” гуфтанҳои Обидҷон Аҳмедов мехоҳанд дар сафи аввалинҳо эҳром банданду зиёрати Каъбатуллоҳ намоянд.

Ана ҳамин инсоф аст, ки муллоҳои мо ҳарфи гуфтание нисбат ба амнияти давлат, гумроҳии ҷавонон, ҳадиси ришу ҳиҷоб надоранд. Доранд албатта, фақат дар доираи гуфтанҳои умумӣ, ки танҳо ба хотири гуфтан аст. Ва дарк ҳам намекунанд метавонад мулло сухане созанда дошта бошад, на мавқеи хомӯшонаи сӯзанда. Ва ин ҳама чашм пӯшидану хомӯш нишастанҳояшон низ дар пояи инсофашон мебошад.

Агар талаботҳои гуногуни инсоф ва дараҷаи инсофдорӣ намебуд, яке корашро аз сидқи дил иҷро намекарду дигаре манёвр наменамуд. Барои иддае таъриф шеваи худширинкунӣ ва зиначаҳои расидан ба мақсад намегашту барои бархе танқиду воҳима усули тарсонидан интихоб карда намешуд.

Ҳамин инсоф аст, ки аз набудани он гурӯҳаке динро ба мақсадҳои нопокашон истифода бурда истодаанду масҷидро дари масҷидро ҷойи паҳнкунии рӯзномаашон интихоб намудаанд. Ва гурӯҳаки дигаре ҳам ҳастанд, ки ба масҷид соф барои ибодат мераванд ва инсофашон инро талаб мекунад.

Ин инсофи ман аст, ки чизҳоеро менависаму мегӯям ва ин инсофи шумост, ки  дар доираи он  бардошт мекунед аз он. Агар дар ҳошияи ин ҳарфҳо ҳарфе гуфтаниед ин ҳам ба инсофи шумо вобаста...

Беҳтарин дуо ҳамин дуои Владимир Васильевич Мартыненко будааст: мусулмонтар аз дуои мо, самимитар аз фотеҳаи мо ва ҳаққонитар аз пичир-пичирҳои мост. Дар гирди як вожа – ИНСОФ давр мезанад ва мо ҳама даврзанандаи атрофи ҳамин вожаем. Гарчӣ Владимир Васильевич Архимед нестанд, лекин ИНСОФ НУҚТАИ ТАКЯГОҲИСТ!

РАИСОНИ МАҲАЛЛА БОЯД МАОШХӮР ШАВАНД,
то ки пайдо бошанду арзишҳои ҷомеа дуруст ҳифз гардад.

“Имрӯзҳо оиди терроризм ва қатли инсонҳо аз тарафи гурӯҳҳои тахрибкор бо ҷиҳодҳои дуруғинашону ботилашон бисёр мешунавему мехонем, дар ҳоле, ки террористи аслӣ дар паси миз нишаставу тавассути интернет ҳазорон хонаҳоро вайрон ва оилаҳоро барҳам зада истодааст”.

           Мавзӯе, ки аз ҳама бадаш мебинам, ҳамин мавзӯи террор ва бахусус террор аз номи ислом аст. Аммо чӣ кунам, ки ин мавзӯъ доғи рӯз шудаву онро нодида гирифтан нашояд. Баръакс, бояд дар қатори дигарон ва беҳтар аз дигарон бар зиддаш мубориза барам. Ҳарчанд медонам террорист Ватан надорад, молу мулки ман то ҷое ба ӯ лозим нест ва барои ғасби сарзамини дигарон намеҷангад, балки ҷанги ӯ барои ҷанг аст. Метавонад ранги шабаҳ дар ҷое пайдо шавад, ки интизораш нестам, гарчӣ барои пайдошавӣ солҳо омодааш кардаанд... дар фазое, ки бархе демократикаш мехонанд. Ман зидди демократия ва озодии дигарон нестам, лекин вақте ин озодӣ ва демократияи коғазӣ роҳ ба сӯйи терроризм мекушояд, ба ҳафт пушташ туф кардам.  Чуноне ки нафрат дорам ба амалҳое, ки дақёнусӣ ҳастанду барои ҳисобот бархе иҷрояш мекунанд, то ҳифз кунанд аз мансаб, вазифа ва галстукашон. Ба онҳо муҳим нест пешгирии ин тамоюли нафратбор, муҳим он аст, ки СУПОРИШро иҷро созанд... ва НАПАРАНД  аз мансабак.

    Хуб, шафтолуашро менависам. Дар паҳншавии ғояҳои террористӣ дар байни ҷавонон имрӯзҳо нақши калидиро интернет бозида истодааст. Бино ба гуфти Фаридун Ҳодизода, директори академияи “Диалог”-и шаҳри Душанбе ин кор асосан тавассути шабакаи иҷтимоии “Одноклассники” сурат мегирад. Ё ИН ШАБАКАРО ЗЕРИ НАЗОРАТ БОЯД ГИРИФТ, Ё ОНРО ТАЛОҚ БОЯД ДОД!!! МЕЖДУ ПРОЧИМ ТАЛОҚИ ҚОНУНӢ!!!

       Бино ба навиштаи таҳқиқгари масъалаҳои терроризми байналхалқӣ Волф Шмидт бозиҳои компютерӣ низ яке аз воситаҳои дар мафкураи наврасон ҷой додани амалҳои террористист. Аз худам ҳамроҳ мекунам, ки ин кинофилмҳои туркиву наворҳои исломие, ки ҳар ки хоҳад мефурӯшаду мебинад, ҷанбаъҳои ифротгароёна доранд.  БОЗИҲОИ КОМПЮТЕРИВУ КИНОҲОВУ НАВОРҲОРО ТАНЗИМ, Э РАФТЕД, КИ СЕНЗУРАМОНӢ КУНЕД, МАСЪУЛИН!!!

           Дар хонаҳои лоину гилин зиндагӣ доранд, лекин дар тори сарашон антеннаҳои параболӣ. Каналҳое мебинанд, ки номашро дар  Энсеклопедия ҳам ёфта наметавонед. Ва каналҳои оддиякак ҳам не. Каналҳое, ки ба саволатон ҷавоб хоҳанд дод дар масъалаҳои динӣ. Аз имоми маҳалла ҷавоб гирифтан мушкил аст, аммо аз он тарафи дунё дар як лаҳза посухи саволатон мерасад. ВАҚТИ ОН АСТ, КИ (ба кушодани канали алоҳидаи телевизонӣ аниқ зӯрашон намерасад) ШӮРОИ УЛАМОИ ИСФАРА СОМОНАИ РАСМИИ ХУДРО БОЗ КУНАД ВА МУНТАЗАМ “ОБНОВИТАШ” НАМОЯД. Магар онҳо аз Тӯраҷонҳо каманд? Кам бошанд, гапамро гашта гирифтам.

   Виктор Михайлов, директори сомонаи интернетии www.antiterrortoday.com мегӯяд, ки бинобар назорати сахт ва ҳамаҷиҳатаи мақомот дар Ӯзбекистон ва ваколати васеъ додан ба раисони кумитаҳои маҳаллаҳо боиси он шудааст, ки дар давоми соли 2014 ягон нафар дар ҳудуди Ӯзбекистон ба гурӯҳҳои ифротӣ ҳамроҳ нашудааст. Якбор, агар лозим бошаду маъқул афтад, корҳои зеринро амалӣ кардан аз манфиат холӣ нест:

           БАЛАНД БАРДОШТАНИ МАЪРИФАТИ ИМОМХАТИБОН ВА ҶОРӢ КАРДАНИ АМРИ МАЪРУФ ДАР МАСҶИДҲОИ ПАНҶВАҚТА;

           ТАШКИЛИ МАРКАЗҲОИ ҲАМОҲАНГСОЗАНДАИ ФАЪОЛИЯТИ МАКТАБ, МАҲАЛ ВА ОИЛА;

           НАЗОРАТ АЗ БОЛОИ ИМОМОН, НАФАРОНИ АЗ ҲАБСБАРОМАДА АЗ ҶОНИБИ РАИСИ МАҲАЛЛА;

           МАҲКУМ НАМУДАНИ КОРҲОИ БАД РАСМАН БО ТАШКИЛИ МАҶЛИСҲО ДАР МАҲАЛЛАҲО АЗ ТАРАФИ ЛИДЕРОНИ МАҲАЛ;

            ИСТИФОДАИ  АЗ УСЛУБИ “РАДДИ МАЪРАКА КАРДАН”;

           МАОШХӮР НАМУДАНИ РАИСОНИ МАҲАЛЛАҲО;

           АЗ ВАЗИФА ГИРИФТАНИ МАНСАБДОРЕ, КИ ЯКЕ АЗ ХЕШОНАШ БА ТЕРРОРИЗМУ ЭКСТРЕМИЗМ ПАЙВАСТААСТ.

      Зиддӣ озодии дигарону арзишҳои демократӣ ҳарфе навиштам?  Бале. Ба баъзеҳо намефорад? Бигузор. Аммо барои ман муҳимтар аз ҳама оромии Тоҷикистон ва шаҳрвандони он мебошад. Демократияе, ки ба мардуми кишварам ташвиш меораду хотири парешон як пули пучак арзише надорад.

ЧАРО ҶАВОНОН БА ҲАРАКАТҲОИ ТУНДГАРОИ ИСЛОМӢ ПАЙВАСТАНД?

Аз пастии маърифат, бекориву муҳоҷират, бо айби волидайн ва ё тавассути ҲНИТ?

Сабабҳои пайвастшавии ҷавонон ба ҳизбу ҳаракатҳои террористиву тундгарои динӣ дар чист?  Ин мушкилотест, ки касеро бетараф намегузорад.

Обидбой Аҳмадов, мудири бахши дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои миллиии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳр дар ин масъала мегӯяд:

-Сабаби асосии пайвастани ҷавонон паст будани сатҳи маърифати динии онҳо, дуруст надонистани сиёсат ва муҳоҷирати меҳнативу аз назорат дур монданашон мебошад. Инчунин бояд диққати махсус ба маърифатнокии насли ҷавон ҳангоми таҳсил дар мактабҳо дода шавад, зеро омили асосии таъсиррасон ба ояндаи шахсият ҳамин аст.

Махфират СУЛТОНОВА, омӯзгори собиқадор,  сокини деҳаи Гумбазии ҷамоати деҳоти Навгилеми шаҳри Исфара, ки писараш ба яке аз ҳизбҳои террористӣ шомил шудааст, сабаби террорист шудани ҷавононро дар ҲНИТ мебинад:

Писарам Раҳмонхон бо як гурӯҳ рафиқонаш дар истгоҳи роҳи оҳан ба вагонҳо боркунанда буд. Яке аз рӯзҳо ба ман муроҷиат кард, ки ба Ҳизби Наҳзати Ислом дохил шуданист.

Азбаски аз фаъолияти ҳизби «Таҳрир» ва дигар равияҳои тундгаро воқиф будам, ба ин амали ӯ муқобил баромадам.  Аммо рӯзе вай дафтарчаи узвияти ҲНИТ-ро нишон дода, розӣ шавед, модар гуфт.

      Раҳмонхон яке аз аъзоёни фаъоли ҲНИТ ба шумор мерафт. Ӯро раиси ҷавонони ҳизби деҳа интихоб карда буданд. Дар маъракаи интихоботи соли 2005 ташкилоти шаҳрии ҳизб ҳамчун нотиқ ӯро фаъолона истифода бурд. Дар ду деҳа ба сифати шахси бовариноки номзад баромад ҳам кард.

     1-уми майи соли 2006 якбора ба Федератсияи Русия рафтанӣ шуд. Пас аз 10 рӯзи рафтанаш гурӯҳи террористӣ ба нуқтаи сарҳадбонии Лаккон ҳуҷум кард. Аз ин ҷо шиносномаи хориҷии Раҳмонхон пайдо гардид. Баъди ин ниҳодҳои қудратӣ пинҳонгоҳи гурӯҳи террористиро дар мавзеи фурудгоҳи шаҳр ошкор сохтанд. Аз он ҷо шиносномаи миллии ӯ ёфт шуд.

     Ман имрӯз ҷабрдидаи ҲНИТ ҳастам, аз он домангирам.

Муҳибҷон Ҳомидов, омӯзгор сабабҳои шомилшавиро чунин шарҳ медиҳад:

-Аз Чорқишлоқ як гурӯҳ ҷавонон ба Сурия рафтаанд. Дар пайвастани ҷавонон ба ҳаракатҳои террористӣ сабабгор бекорӣ мебошад. Барои ҷавонони имрӯзаи бемаълумот ҷойи кори мувофиқ нест ягона роҳ муҳоҷирати меҳнатист. Худам борҳо дар муҳоҷират будам медонам, ки шароити беш аз 90 фоизи муҳоҷирон бад аст. Оддитарин шароити зиндагӣ нест. Аксар дар шароите кор мекунанд, ки ҳолаш аз конслагерҳо ҳам бадтар аст. Ҳамин дар муҳоҷират бекорӣ, шароити дуруст надоштан ва асабонияти зиёд боис мешавад, ки ҷавонон ба ҳизбҳои террористӣ пайванданд.

Аз гуфтаҳои Муҳибҷон Ҳомидов бармеояд, ки 90 дар сади ҷавонон саводи дурусти динӣ надоранд. Зидди сиёсати имрӯзаи Ҳукумати Тоҷикистон низ нестанд ба ҳизбҳои динии тундгаро дар заминаи фанатизми динӣ шомил нашудаанд.

Дар муҳоҷирати меҳнатӣ ду роҳи “вербовка” ҳаст, - мегӯяд Муҳибҷон.

Якум тавассути шабакаҳои интернетӣ. Ҷавони аз гирумонҳои зиндагӣ хасташуда ва ҷойи дурусти кор надошта одатан роҳи ягонаи вақтхӯширо дар интернет мебинад. Дар интернет “вербовщик”-ҳо бо ному расми духтарони зебо ҷавононро ба гап меандозанд, мулоқот таъин мекунанд. Баъди чанде мебинед, ки ҷавони дар паҳлӯятонбуда нест ва хабар меояд, ки ӯ дар Сурия аст. Дуюм ҷалби мустақими ҷавонон дар кӯчаву бозорҳо. 

Абдухалил Шарипов, сокини деҳаи Чоркӯҳ боварӣ дорад, ки сабабгори асосии шомилшавии ҷавонон барҳам хӯрдани давлати Шӯравӣ аст. Зеро ба гуфти ӯ дар он даврон идеологияи бегона имкони фарогирии қишрҳои ҷомеаро надошт.

Абдуманнон Раупов, таърихшинос мегӯяд:

-Дар заминаи тангии зиндагӣ ва бекорӣ ба гурӯҳҳои ифротӣ пайваст шудани ҷавонон асоси воқеӣ надорад. Худ дида истодаед, ки дар давлатҳои мутараққӣ низ, ба мисли давлатҳои Аврупо ва ФР ба сафи террористон шомил шуда истодаанд. Ин ба фикри ман як ҷанбаъ дорад, ба гумроҳӣ рафтани ҷавонон.  Пешгирии ин раванд кори як сохтори муайян ё ҳукуматҳои маҳаллӣ набуда, балки кори ҷонии ҳамагон мебошад. Пеш аз ҳама бояд волидайн ҳадди ақал мунтазам аз ҳоли фарзандонашон пурсон бошанд ва фаъолияти онҳоро назорат баранд. Ба он хотир, ки инсон ба ҳамаи солхӯрдагиҳояш дар назди волидайнаш ҳамоно кӯдак аст ва назорату тарбияи ҳамешагиро мебояд. Инчунин аҳли ҷомеа низ набояд бетараф бошанд. Зеро

Агар бинӣ, ки нобинову чоҳ аст,

  В-агар хомӯш биншинӣ гуноҳ аст.