УСУЛИ АҶИБИ БА КОР ГИРИФТАН

   
   Муаллим Яҳёхон Турсуновро шояд кам касоне дар Исфара нашиносанд. Шахсе, ки умри бобаракати худро сарфи пешаи омӯзгорӣ намудаасту солиёни дароз сарварии мактаби овозадори № 12-и маркази шаҳрро бар ӯҳда доштааст. Ҳамин омӯзгори нӯронӣ, ки синни муборакаш наздики 90 мебошад, баъзан меҳмони идораи рӯзномаи “Насими Исфара” мегардад ва аз дидаву шунидаҳояш қиссаҳои ибратомӯз ҳикоят мекунад.

   Дар ташрифи охиринаш ба идораи рӯзнома оид ба кору фаъолияти Ғанӣ Муллоев, ки аз соли 1950 то соли 1975 сармуҳаррири рӯзномаи шаҳрӣ буд, қиссаи ҷолибе кард.

    Ғанӣ Муллоев ҳангоми ба кор қабул намудан дар баробари навишта тавонистану қаламкаш будани корҷӯянда ба поквиҷдонии ӯ низ диққати хоса медодаанд. Барои муайян кардани поквиҷдонии корманди оянда усули аҷоибе истифода мебурдаанд. (Аз ин усул коргарони собиқадор бохабар буда, ба он аҳамият ва ба корманди нав хабар намедодаанд). 

   Аз корҷӯянда пинҳонӣ маблағи муайянеро аз кисаашон дар рӯйи фарш меафтонидаанду худро ба нодонӣ мезадаанд. Агар коргари нав маблағро ёфта, дар ҷустуҷӯйи соҳиби он шавад, ҳатман ба кор қабул менамудаанд, дар акси ҳол роҳи идораи рӯзномаро гум карданаш зарур будааст.   
    Истисно нест, ки аз таҷрибаи мазкур дар дигар корхонаву ташкилотҳо низ истифода мебаранд. Аз ин хотир ҳар гоҳе аз ягон ҷой пул меёбед, ҳатман ба сарвари он коргоҳ расонед. Шояд, ки шуморо ҷойи кори равғанине интизор бошад!

ЧӢ ТАВР ПОДАБОНӢ КАРДЕМ

     Кӯдакиҳоямон аҷаб рангин буд. Планшету телефон, компютеру бозиҳои он барои мо бегона буданд. Ҳарчанд замона ба қавли модаркалонам сериву пурӣ буд, аммо наҳориамон бо як бурда нону ду-се дона қанди сафед мегузашт. Сари равғани маскаву ҳасиб фикр ҳам надоштем. Ба либосҳоямон низ аҳамият намедодем. Нисбати замона бепарво будему замона низ ба мо парвое надошт.

        Ана аз ҳамин кӯдакии воқеан рангину беғамӣ хотираҳои ширине мондааст, хотираҳое, ки ҷояшро ягон бозии компютерӣ гирифта наметавонад. Дӯстиву дӯстонамон низ самимӣ буданд, на фейсбукӣ. Дар сомонаҳои гуногун фол намедидем, бо шаммаи чой низ. Балки пешрафтамон дар бозиву шодӣ ҳамроҳи ҳамсолон буд. Рӯзҳои истироҳатамон дунболи гову гӯсола бо пораи ноне дар миёну китоби хондание дар бағал баҳорон дар дашту даман ва тирамоҳу зимистон дар саҳроҳои колхозӣ мегузашт. Қирғиз ҳамсояамон буд ва ҳатто ҳамсинфамон низ.   

       Барои худамон зиндагӣ мекардем на барои дигарон, волидонамон низ дар фикри имрӯз буданд ва аз фардо парвое надоштанд. Чунин ба назар мерасид, ки онҳо фардоро фаромӯш кардаанд. Аниқтараш фардои онҳо сари моро ҷуфт кардан буду  ормон шикастан. Хуллас, кӯдакиамон рангинтар аз тирукамон буду хонданитар аз ҳазор хонданиҳо.

       Чӣ тавре гуфтам, рӯзҳои истироҳатамон бо молчаронӣ мегузашт. Дар он айём анъанае дар байни мардуми маҳаллаамон ҷорӣ буд. Бо навбат ду-cе нафарӣ моли маҳалларо дар тирамоҳ подабонӣ мекарданд. Навбати подабонӣ ба  мо ҳам омад. Ман бо ҳамроҳии ду нафари дигар молҳои маҳалларо дар подаҷо (ҷои васее, ки молҳоро ҷамъ намуда, баъд ба чаро мебаранд) ҷамъ кардем. Азбаски нахустин рӯзи говпоиамон буду гову гӯсолаи мардумро дуруст намешинохтем, ба мо тавсия доданд, ки молҳоро саршумор карда барему ҳангоми бозгашт шумурда орем.

       Шаф-шафи гап як тараф, ба чарогоҳ 46 сар гову гӯсола бурдем. Дар он ҷо гову гӯсолаи дигар маҳаллаҳои деҳа низ чаронида мешуданд. Рӯз бегоҳ шуд. Ҳини бозгашт подаро шуморидем, ки 46 сар аст, барои мабодо боз 8 сари дигар илова карда, ба маҳаллаамон 54 сар мол фаровардем. Чӣ шуду чӣ монд, ки дар анҷоми рӯзи подабонии мо ҳамсоя даъво кард, ки гову гӯсолаи ӯро аз чарогоҳ наовардаем. Ба ҷойи 46 сар 54 сар аз чарогоҳ фароварда бошем ҳам, он шаб хобамон ҳаром шуд...

      Баъди ин ҳодиса аниқ фаҳмидем, ки подабонӣ ҳам ҳунар будааст.

ДУЗД ДАР ЧОЙНИК

     Беҳтарин сӯҳбат сӯҳбати мӯйсафедон аст. Сӯҳбати қаймоқине, ки ҳар як ҳарфу ҳиҷояш маззаи нотакрори таҷрибаи зиндагиро дорад.

   Падарам, ки 90 сола ҳастанд, одатан вақте мо дар атрофи сандалӣ ҷамъ мешавем, чун дигар мӯйсафедон нақли солҳои гузаштаро дӯст медоранд.       

   Ҳодисаи кӯтоҳаке, ки дар поён меорам, ба солҳои баъдиҷангии 50-уми асри гузашта рост меояд.

   Ин ҳодиса дар ҳавлии бобоям рӯй дода будааст. Баъди Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз сабаби тангии рӯзгор дар маҳалла дуздӣ авҷ доштааст. Бобоям, ки рӯзгори нисбатан осудаҳол будаанд, гандумро дар осиё орд намуда, ба хона овардаанд. Аз сабаби шаб фаро расидан ордро ба сандуқ холӣ накарда, дар кунҷи ошхона гузоштаанд.

    Шаб дузд ордро ба яғмо бурдааст. Бобоям ба гапрасҳои маҳалла муроҷиат кардаанд, ки дар масъалаи ёфтани дузд кӯмак намоянд.

   Ду-се тан гапрасҳо омада, ҷустуҷӯйи дуздро аз хонаи бобоям сар кардаанд. Он замон дар атрофи одобу ахлоқи худи ин гапрасҳо низ гапу калочаҳо зиёд будаанд. Якеи онҳо ба кофтани даруни чойникҳо шурӯъ намудааст. Бобоям ҳайрон шуда, пурсидаанд:

   -Тақсир, Шумо чӣ кор карда истодаед?

    Гапрас ҷавоб додааст:

  -Шумо, ҳамсоя, дуздҳои ин замонаро намедонед. Онҳо хеле чаққон ва кордон шудагӣ. Дар ҷойҳое пинҳон мешаванд, ки ақли кас намегирад. Ман боварӣ дорам, ки онҳо дар дохили ягон чойник ё кӯза рӯст шудаанд.

    Дузд гумон мекунад, ки мо беқлем. Не, ақли мо расо, албатта дар даруни ягон чойник руст шудагист. Ҳоло ёбемаш...

"ЭЪЛОН"-И ФИКРКАРДАНӢ

     

Дар ҳаёти рӯзноманигорӣ лаҳзаҳои аҷоибу ғароиб хеле зиёд аст. Бинобар ин одатан рӯзноманигорон баъди ба нафақа баромадан ба ёддоштнависӣ мегузаранд. Ёддоштҳое, ки воқеан хонданиву ибратомӯз. Чанде аз чунин лаҳзаҳои аҷоиб дар соли 2015 дар идораи рӯзномаи “Насими Исфара” низ рӯй дод, ки якеи онро ин ҷо меорам:

     -Рӯзи сешанбе, рӯзи омода карда, ба нашр супоридани рӯзнома буд.  Ҳамаи саҳифаҳоро тайёр намуда, ба нашриёт фиристоданӣ будем, ки котиба даромад ва гуфт, марде эълон овардаасту мехоҳад, ки онро  чоп кунад. 

Мардро даъват кардем. Дар даст эълон ба утоқи корӣ ворид шуд. Эълонаш чунин буд:

        -Марди хушқаду қомат мехоҳад ҳамсари 50 солаи худро бо ду зани 25 сола иваз кунад. Телефон барои иртибот:___________

      Аз хонданӣ эълон на ханда карда метавонистему на таассуф. Зеро симои мард комилан ҷиддӣ буд ва аз он қатъияти азмаш хонда мешуд.

      Бо ҳазор забон гуфтугӯ намуда, ӯро хостем аз нияташ гардонем, аммо бо овардани талаботи қонун “Дар бораи муроҷиати шаҳрвандон” ва соҳибҳуқуқ будану озодии фитриаш якравӣ мекард ва ҳарфҳое мегуфт.

       Ман бошам, ғайриихтиёр дар хусуси синну соли ҳамсари худ фикр мекардам: “Ҳамсари ман 36 сола аст. Дар сурати иваз кардан метавонам соҳиби ду зани 18 сола шавам. Аммо..."

        Лоилоҷ дар ҳошияи эълонаш ҳамчун ҷавоб навиштем, ки “Старый друг лучше новых двух".

“АРЗИШ ДАР ПАЛТО”

   

Маҳаллае, ки дар он зиндагӣ мекунам, мисли дигар маҳаллаҳои деҳа мебошад. Чизи фарқкунандае надорад. Ҳама як дигарро хуб мешиносанд, дар ғаму шодӣ шариканд. Ба тариқи худ дӯст медоранд ва бад ҳам мебинанд. Риштаи дӯстиашон низ маҳз дар ҳавои маҳаллаамон шакл гирифтааст.
        Дар ана ҳамин маҳаллаи мо ду дӯст зиндагонӣ мекунанд. Ба ҳадде ба ҳам наздиканд, ки гумон мекунед, яке сояи дигаре аст. Дар маъракаҳо ҳамтабақу дар гапхонаҳо ҳамшафат ва дар сӯҳбатҳо ҳамсабақ. Ҳатто нахустҳарфи номашон низ дар “Алифбо” пешу қафост: М. ва Н.      

     Чӣ шуду чӣ монд, ки каси калони маҳалла чорабиние кард. Ба он одамони намоён даъватӣ буданду дар қатори онҳо М.ва Н. низ.  Дастҳоро шӯстанд ва хостанд, ки ба ошхӯрӣ дароянд. Н. худро ҳамчун марди маданӣ нишон доданӣ шуда, ба М. таклиф дод, ки биё палтоҳоямонро кашем, бафурҷа мешинему озодона.
       М. ин таклифро аҷиб донист ва посухи аҷибтар дод:
-Ҳамаи арзиши мо дар ҳамин палтост.
   То кунун Н. сар мекафонад, ки М. арзиши палто гуфта, қимматбаҳои будани онро дар назар дошт, ё...

"ПАРРАНДАИ ХУШХОН"

       Ният карданд, ки намоишгоҳи паррандагони хушхонро  доир кунанд. Ба ин хотир аз ҳамаи гӯшаву канор дархости овардани паррандаро намуданд. Як шиносамон мурғ ҳам парранда асту шутурмурғ ҳам гӯён хост ба ин намоишгоҳ паррандае барад. 

  Бо нияти холис ва фикрҳои пасипардагӣ уқоби шикории ҳамсояамонро ба орият гирифта, ба ин намоишгоҳ бурд. Вақте уқоби шикориро ба намоишгоҳ овард, ҳамаи паррандагони хушхон ба даҳон об гирифтагӣ барин садо набароварда, баръакс худро ба гӯшаи қафас мезаданд.

Намоишгоҳ ҳеҷ шуд, аммо шиносам дар куртааш намеғунҷид, ки беҳтарин паррандаро ӯ овардааст.

МУноСИБАТ

Як шиносамон аз муносибати атрофиёнаш ҳикояте кард. Онро инҷо меорему номи шиносамонро ҳамтуякак С. мегӯем.

С. номзадии худро ба раисии комитети маҳалла гузоштааст. Рӯзи интихобот. Аксар ҳамсоягону хешу табор дилпураш  кардаанду гуфтаанд:

-Парво накунед, Худо хоҳад, шумо раиси комитет. Овозамонро ба Шумо додем.

Имоми маҳалла ҳам омада, ин гапро мегуфтасту арбобу сӯфӣ ҳам.

Вақте овозҳоро шуморидаанд, маълум гаштааст, ки як овоз гирифтааст. То ҳол ҳайрон аст, ки агар аз байни имом, сӯфӣ, ошпаз, арбоб ва ё ду-се гапраси маҳаллаву "мо ба Шумо овозамонро додем" гуфтаҳо як нафар ба тарафдории ӯ овоз дода бошад, пас худи С. ба тарафдории кӣ овоз дод?